දේපළක් බදු දීමට පෙර දැනගෙන සිටිය යුතු කරුණු

By S Nawanjali
🏠🔑 කඩවල් සහ ගෙවල් බදු දෙන විට අමාරුවේ වැටෙන්නේ නැතුව කටයුතු කරන්නේ කොහොමද?
ගෙයක් 🏠 හෝ කඩයක් 🏪 බදු දීමෙන් මාසිකව හොඳ ආදායමක් ලබාගන්න පුළුවන්. 💰
නමුත් නිසි නීතිමය ක්රමවේදයක් අනුගමනය නොකර බදු දුන්නොත් පසුව කුලී මුදල් නොගෙවීම, දේපළට හානි සිදුවීම, ගිවිසුම් සම්බන්ධ ගැටලු සහ බදුකරු ඉවත් කරගැනීම වැනි ගැටලු ඇතිවිය හැක. ⚠️
ඒ නිසා දේපළක් බදු දීමට පෙර මේ කරුණු 11 ගැන විශේෂ අවධානයක් යොමු කරන්න. 👇
1️⃣ ලිඛිත බදු ගිවිසුමක් අනිවාර්යයෙන්ම තබාගන්න 📜
කටින් කතා කරලා පමණක් ගෙයක් හෝ කඩයක් බදු දීමෙන් වළකින්න. ❌
බදු කාලය, මාසික කුලිය, ඇප මුදල, ගෙවීම් කරන දිනය සහ අනෙකුත් කොන්දේසි ලිඛිතව පැහැදිලිව සඳහන් කරගන්න.
2️⃣ බදු දෙන දේපළ නිවැරදිව හඳුනාගන්න 🏠📍
නිවස හෝ කඩය පිහිටි ස්ථානය, අංකය, බදු දෙන කොටස සහ භාවිතා කළ හැකි පහසුකම් ගිවිසුමේ පැහැදිලිව සඳහන් කරන්න.
3️⃣ බදුකරුගේ අනන්යතාව තහවුරු කරගන්න 🪪
බදුකරුගේ ජාතික හැඳුනුම්පත හෝ පිළිගත හැකි වෙනත් අනන්යතා ලේඛන පරීක්ෂා කර අවශ්ය තොරතුරු නිවැරදිව සටහන් කරගන්න.
🏪 කඩයක් නම් එහි පවත්වාගෙන යන ව්යාපාරය පිළිබඳවත් අවධානය යොමු කරන්න.
4️⃣ මාසික කුලිය සහ ඇප මුදල පැහැදිලිව සඳහන් කරන්න 💰
මාසික කුලිය කොපමණද?
📅 ගෙවිය යුතු දිනය කුමක්ද?
⏰ ප්රමාද වුවහොත් සිදුවන්නේ කුමක්ද?
💵 ඇප මුදල ආපසු ලබාදෙන්නේ කෙසේද?
මේ සියල්ල ගිවිසුමේ පැහැදිලිව සඳහන් කරගන්න.
5️⃣ විදුලිය, ජලය සහ අනෙකුත් වියදම් කාගේද? 💡🚰
විදුලි බිල්, ජල බිල්, සේවා ගාස්තු, අපද්රව්ය ගාස්තු වැනි වියදම් ගෙවන්නේ හිමිකරුද? බදුකරුද? යන්න පැහැදිලිව ලියා තබන්න.
මෙය පසුව ඇතිවන ගැටලු බොහෝමයක් වළක්වාගැනීමට උපකාරී වේ. ✅
6️⃣ දේපළ භාරදෙන අවස්ථාවේ තත්ත්වය සටහන් කරගන්න 📸🎥
බදුකරුට දේපළ භාරදීමට පෙර නිවසේ හෝ කඩයේ වර්තමාන තත්ත්වය ඡායාරූප සහ වීඩියෝ මගින් සටහන් කර තබාගන්න.
විශේෂයෙන්:
🚪 දොරවල්
🪟 ජනෙල්
🧱 බිත්ති
💡 විදුලි උපකරණ
🛋️ ගෘහ භාණ්ඩ
🔧 වෙනත් උපකරණ
තිබේ නම් ඒවායේ තත්ත්වය සටහන් කිරීම ඉතා ප්රයෝජනවත්.
7️⃣ දේපළ භාවිතා කළ හැක්කේ කුමන කාර්යයකටද? 🏠🏪
නිවසක් නම් නිවාස භාවිතයටද, කඩයක් නම් කුමන ව්යාපාරයකටද යන්න ගිවිසුමේ පැහැදිලිව සඳහන් කරන්න.
අවසරයකින් තොරව වෙනත් කාර්යයක් සඳහා දේපළ භාවිතා නොකළ යුතු බවටත් අවශ්ය කොන්දේසි ඇතුළත් කළ හැක.
8️⃣ වෙනත් පුද්ගලයෙකුට නැවත බදු දීම ගැන පැහැදිලි කොන්දේසියක් තබන්න 🔄
බදුකරුට ඔබේ අවසරයකින් තොරව තවත් පුද්ගලයෙකුට දේපළ නැවත බදු දීමට හෝ භාවිතයට දීමට හැකිද නැද්ද යන්න ගිවිසුමේ පැහැදිලිව සඳහන් කරන්න.
9️⃣ බදු කාලය සහ ගිවිසුම අවසන් කිරීමේ ක්රමය සඳහන් කරන්න 📅
බදු කාලය කොපමණද?
📢 අවසන් කිරීමට පෙර දැනුම්දීමක් අවශ්යද?
📜 ගිවිසුම අවසන් කරන්නේ කුමන ක්රමයටද?
මේ කරුණු කලින්ම පැහැදිලි කරගැනීම වැදගත්.
🔟 බදුකරු ඉවත් නොවුණොත් බලෙන් ඉවත් කරන්න එපා! ⚖️🚨
මෙය ඉතා වැදගත් කරුණක්.
බදු ගිවිසුම අවසන් වූ පසු හෝ නීත්යානුකූල හේතුවක් මත දේපළ නැවත ලබාගැනීමට අවශ්ය වූ විට, තත්ත්වය අනුව නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගැනීමට සිදුවිය හැක.
2023 අංක 1 දරන Recovery of Possession of Premises Given on Lease Act යටතේ බදු දුන් පරිශ්රයක භුක්තිය නැවත ලබාගැනීම සඳහා අධිකරණ ක්රියාමාර්ග සම්බන්ධ විශේෂ ක්රමවේදයක් තිබේ.
🚫 බදුකරුගේ භාණ්ඩ එළියට දැමීම
🚫 දොර අගුළු දැමීම
🚫 බලහත්කාරයෙන් ඉවත් කිරීම
වැනි ක්රියාමාර්ග ගැනීමට පෙර නීතිමය උපදෙස් ලබාගැනීම වඩාත් ආරක්ෂිතයි.
1️⃣1️⃣ නීතිඥයෙකු හෝ නොතාරිස්වරයෙකුගේ උපදෙස් ලබාගන්න ⚖️👨‍⚖️
විශේෂයෙන්:
🏢 ව්යාපාරික ස්ථාන
📆 දිගුකාලීන බදු ගිවිසුම්
💰 විශාල ඇප මුදල් / කුලී මුදල්
📜 සංකීර්ණ කොන්දේසි සහිත ගිවිසුම්
සඳහා වෘත්තීය නීති උපදෙස් ලබාගැනීම ඉතා වැදගත්.
ශ්රී ලංකාවේ දේපළ සම්බන්ධ ඇතැම් ගිවිසුම් සඳහා Prevention of Frauds Ordinance යටතේ ලිඛිතව සහ නිසි ලෙස අත්සන් හා සාක්ෂි සහිතව සකස් කිරීම සම්බන්ධ නීතිමය අවශ්යතා තිබිය හැක. ඒ නිසා ඔබේ නිශ්චිත තත්ත්වයට අදාළ උපදෙස් ලබාගැනීම වැදගත්. ⚖️
🛑 අවසානයේ මතක තබාගන්න!
“මම මේ පුද්ගලයාව දන්නවා… එයා විශ්වාසවන්තයි.” 🤝
කියන විශ්වාසය මත පමණක් දේපළ බදු දීමෙන් වළකින්න.
✅ නිවැරදි බදු ගිවිසුමක්
✅ පැහැදිලි කොන්දේසි
✅ ගෙවීම් පිළිබඳ වාර්තා
✅ බදුකරුගේ අනන්යතා තොරතුරු
✅ දේපළ භාරදීමේ ඡායාරූප / වීඩියෝ
✅ අවශ්ය අවස්ථාවල නීතිමය උපදෙස්
තබාගැනීමෙන් පසුව ඇතිවිය හැකි බොහෝ ගැටලු අවම කරගත හැක. 🏠🔐
⚠️ නීති වෙනස් විය හැකි බැවින්, බදු ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමට පෙර ඔබේ නිශ්චිත තත්ත්වයට අදාළ වත්මන් නීතිමය උපදෙස් නීතිඥයෙකු හෝ නොතාරිස්වරයෙකුගෙන් ලබාගැනීම වඩාත් සුදුසුය.